Jerzy Szoman
Biografia
Jerzy Szoman (niem. Georg Schomann) urodził się około 1526 roku w Raciborzu i zmarł w 1591 roku w Chmielniku. Był działaczem reformacyjnym, pisarzem, polemistą i duchownym protestanckim, jednym z tłumaczy Biblii Brzeskiej.
W młodości był głęboko religijny katolik. W latach 1552–1554 studiował w Akademii Krakowskiej, a następnie w Wittenberdze, gdzie przyjął luteranizm. Wkrótce przeszedł na kalwinizm i przeniósł się do Pińczowa, gdzie w latach 1558–1561 wykładał w miejscowej szkole ewangelickiej oraz był duchownym w zborach w Pińczowie i w Książu.
Był jednym z autorów przekładu kalwińskiej Biblii Brzeskiej. W Pińczowie ufundował księgozbiór (głównie dzieła reformatorów szwajcarskich) za sumę 40 dukatów. Tu także ożenił się z szesnastoletnią mieszczanką.
Zainteresowany doktryną anabaptyzmu, odbył w 1569 podróż do wspólnot braci huterskich, a w 1572 przyjął chrzest braci polskich i od 1573 rozpoczął działalność jako kaznodzieja braci polskich w Krakowie, w Lutosławicach (1586–1588) i w Chmielniku.
Swoje radykalne poglądy społeczne przedstawiał w pismach polemicznych i w licznych dysputach, m.in. na synodach; do najsłynniejszych należała dysputa Szomana z jezuitą Piotrem Skargą w domu żupnika Prospera Provany w Krakowie. W domu tym gościli czołowi włoscy unitarians, m.in. Jerzy Blandrata, Bernardino Ochino, Gianpaolo Alciati i Giovanni Valentino Gentile. Polemizował także z Socynem.
Najważniejszym dziełem Szomana jest autobiograficzny Testamentum ultimae voluntatis (opublikowany w 1684 w Amsterdamie w Bibliotheca antitrinitariorum; tłumaczenie na polski: Testament, tłum. I. Uchońska, w: Literatura ariańska w Polsce XVI wieku. Antologia, oprac. L. Szczucki, J. Tazbir, Warszawa, 1959).