Jan Michał Grzonka
Biografia
Jan Michał Grzonka urodził się 25 września 1893 roku w Raciborzu w rodzinie robotniczej. Po ukończeniu szkoły podstawowej pracował w różnych zakładach, m.in. w Siemens-Planiawerke. Należał do pierwszych członków Towarzystwa Gimnastycznego Sokół. W czasie I wojny światowej walczył po stronie niemieckiej na froncie wschodnim.
Po powrocie na Górny Śląsk w 1919 roku wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Udzielał się jako działacz społeczny, był sekretarzem Towarzystwa Śpiewaczego Słowiczek i agitował na rzecz polskiej listy w wyborach samorządowych. Podczas plebiscytu roznosił ulotki i pisma. Podczas III powstania śląskiego służył jako sekcyjny w 5 kompanii 4 raciborskiego pułku piechoty, walczył między innymi na odcinku Buków–Brzezie.
Po podziale Górnego Śląska przebywał początkowo w Polsce, lecz po ogłoszeniu deklaracji mniejszościowej powrócił do Raciborza. Miał trudności ze znalezieniem pracy i dopiero w Gliwicach znalazł zatrudnienie w zakładach kolejowych; utrzymywał się także z gospodarstwa rodzinnego. Przez całe lata międzywojenne uczestniczył w polskim ruchu narodowym, był członkiem Związku Polaków w Niemczech oraz Spółdzielni Zakupu i Sprzedaży Rolnik oraz Spółdzielni Ogrodniczo-Warzywniczej Ogrodnik, utrzymując kontakty z TG Sokół. Odmówił wstąpienia do NSDAP, a w 1937 roku znalazł się w wykazie Gestapo jako niebezpieczny dla Niemiec. W 1939 roku został aresztowany po wybuchu wojny i osadzony w obozie koncentracyjnym Buchenwald; dzięki staraniom rodziny został zwolniony warunkowo w 1940 roku.
Po zwolnieniu nawiązał kontakt z polskim ruchem oporu, współorganizował akcje sabotażowe i działał w sieci wywiadowczej. Latem 1941 roku został zdekonspirowany i uwięziony w więzieniu w Berlinie, a następnie w Brandenburg an der Havel. Podczas śledztwa wykazał się odwagą i nie wydał żadnego ze współpracowników. Oskarżony o zdradę stanu, został bez rozprawy skazany na ścięcie. Wyrok wykonano 3 listopada 1942 roku w więzieniu w Brandenburg an der Havel. Jego zwłoki poddano kremacji, po czym pochowano go na miejscowym cmentarzu. 25 lat po wojnie prochy Grzonki sprowadzono do Raciborza i 11 maja 1970 roku pogrzebano je na cmentarzu komunalnym na Płoni.
Był dwukrotnie żonaty, z pierwszą żoną Franciszką, z domu Galecką doczekał się dwóch synów, Floriana i Urbana oraz córki Pelagii. Z drugiego małżeństwa z Marią, z domu Noga przyszło na świat dwóch synów, Józef i Gerhard.